İlaçlar, doğru kullanıldıklarında hastalıkların tedavisinde en güçlü yardımcılarımızdır. Ancak yanlış dozda, yanlış saatte ya da başka ilaçlarla uygunsuz şekilde birlikte kullanıldıklarında beklenen faydası sağlamadıkları gibi ciddi yan etkilere de yol açabilirler. Bu yazıda ilaç kullanırken dikkat etmeniz gereken temel kuralları hekimlerimiz ve eczacılarımızın önerileriyle derledik.
Reçeteyi Dikkatle Okuyun
Hekiminiz bir ilaç yazdığında ilacın adını, dozunu, günde kaç kez ve ne kadar süreyle kullanılacağını mutlaka öğrenin. Aç karnına mı yoksa tok karnına mı alınması gerektiği, ilacın etkisini doğrudan değiştirebilir. Anlamadığınız bir nokta olduğunda hekiminize ya da eczacınıza sormaktan çekinmeyin. Talimatları bir kâğıda not etmek ya da telefonunuza kaydetmek, özellikle birden fazla ilaç kullanıyorsanız işinizi kolaylaştırır.
Dozları Atlamayın, Kendi Başınıza Değiştirmeyin
Kendinizi iyi hissettiğinizde ilacı bırakmak ya da etkisini artırmak için dozu yükseltmek sık yapılan hatalardandır. Özellikle antibiyotikler, tansiyon ve kalp ilaçları belirlenen düzende kullanılmalıdır. Bir dozu unuttuğunuzda bir sonraki dozu iki katına çıkarmayın; bu durumda ne yapmanız gerektiğini hekiminize ya da eczacınıza danışın. İlaç saatlerini hatırlamak için alarm kurmak ya da haftalık ilaç kutuları kullanmak oldukça faydalıdır.
İlaç Etkileşimlerine Dikkat Edin
Birden fazla ilaç kullanan kişilerde ilaçlar birbirinin etkisini artırabilir ya da azaltabilir. Reçetesiz satılan ağrı kesiciler, vitaminler ve bitkisel ürünler de bu etkileşimlere dahildir. Örneğin bazı bitkisel çaylar kan sulandırıcıların etkisini değiştirebilir. Bu nedenle her muayenede kullandığınız tüm ilaçların ve takviyelerin listesini hekiminizle paylaşın.
Besinlerle Etkileşimi Unutmayın
Bazı ilaçlar belirli besinlerle birlikte alındığında emilimi azalır ya da yan etkileri artar. Greyfurt suyu, süt ürünleri ve alkol bu konuda en çok bilinen örneklerdir. İlacınızı kullanırken kaçınmanız gereken bir yiyecek ya da içecek olup olmadığını eczacınıza sorun.
Saklama Koşullarına Uyun
İlaçların çoğu serin, kuru ve ışık almayan bir yerde saklanmalıdır. Banyo dolapları, nem nedeniyle ilaç saklamak için uygun değildir. Buzdolabında saklanması gereken ilaçlar ise dondurucuya yakın bölümlere konmamalıdır. Tüm ilaçları çocukların ulaşamayacağı yerlerde tutun ve son kullanma tarihi geçmiş ilaçları kullanmayın.
Kullanılmayan İlaçları Doğru Şekilde Atın
Tedavi bittikten sonra elinizde kalan ilaçları ileride kullanmak üzere saklamayın ve başkalarına vermeyin. Aynı belirtiler farklı hastalıkların işareti olabilir. Kullanılmayan ve son kullanma tarihi geçmiş ilaçları çöpe ya da lavaboya atmak yerine eczanelerdeki atık ilaç kutularına bırakın.
Yan Etkileri Takip Edin
Yeni bir ilaca başladıktan sonra döküntü, kaşıntı, nefes darlığı, baş dönmesi ya da mide şikâyetleri gibi belirtiler fark ederseniz hekiminize bilgi verin. Ciddi alerjik reaksiyon belirtilerinde ise vakit kaybetmeden acil servise başvurun. Daha önce alerji yaptığını bildiğiniz ilaçları her yeni hekiminize mutlaka söyleyin.
Yaşlılarda ve Çocuklarda Ekstra Özen
Yaşlı bireylerde böbrek ve karaciğer fonksiyonları değiştiği için ilaç dozlarının ayarlanması gerekebilir. Çocuklarda ise doz, yaşa ve kiloya göre hesaplanır; yetişkin ilaçlarının bölünerek verilmesi doğru değildir. Her iki grupta da ilaçların bir yetişkin gözetiminde verilmesi önerilir.
Düzenli Kontrollerin Önemi
Uzun süreli ilaç kullanan hastalarda düzenli kan tahlilleri, ilacın etkisini ve vücut üzerindeki olası yan etkilerini izlemek için önemlidir. Vita Tıp Merkezi’nde hekimlerimiz, kullandığınız ilaçları her kontrolde gözden geçirerek tedavinizin hem güvenli hem de etkili kalmasını sağlar.
